Xì mủ, sượng trái là một hiện tượng khá phổ biến trên cây măng cụt. Triệu chứng dễ thấy là vỏ trái bị xì mủ, thịt trái bị sượng, phẩm chất giảm trầm trọng.
Nghiên cứu của các nhà khoa học cho biết, nguyên nhân của hiện tượng này có thể do côn trùng cắn hoặc chích hút gây ra hoặc do nguyên nhân sinh lý như gió mạnh làm thân, cành rễ bị tổn thương. Đặc biệt thời điểm 2-3 tuần trước khi thu hoạch nếu có mưa liên tục và mưa lớn rất dễ làm bệnh này phát tán. Mưa to liên tục cây hút nhiều nước một cách đột ngột làm mạch nhựa bị vỡi và rỉ nhựa ra ngoài. Hiện tượng này thường thấy dấu hiệu trên vỏ trái măng cụt, nếu nhựa rỉ vào cơm trái sẽ làm sượng múi, thịt trái bị hư hại không ăn được. vỏ trái sẽ bị xì mủ, bị sượng phần ruột bên trong và không còn vị ngọt ban đầu. Hiện tượng xì mủ làm hỏng chất lượng quả, giảm giá trị của thu hoạch và gây hại dinh dưỡng của cây. Một số trường hợp khi mủ chảy phía trong thì trên cuống trái có vết thâm.
Khảo sát của Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam cho thấy, các vườn măng cụt có tập quán bón vôi hằng năm thì hiện tượng xì mủ, sượng trái ít xảy ra. Kết quả nghiên cứu của Khoa Nông nghiệp và Sinh học ứng dụng (Trường Đại học Cần Thơ) và của Đại học Nông nghiệp Bogor (Indonesia) đều cho biết có mối tương quan giữa lượng calci(vôi) trong vỏ trái với hiện tượng xì mủ, sượng trái măng cụt; phun CaCl2 (Calcium chloride) trực tiếp lên trái vào tháng thứ hai và thứ ba sau khi đậu trái có thể làm giảm hiện tượng xì mủ, sượng trái măng cụt.
Biện pháp khắc phục:
Hiện tượng xì mủ, sượng trái căn cơ nhất là xử lý măng cụt ra bông sớm vào tháng 11 để thu hoạch trong tháng 4 DL (giai đoạn chín hoàn toàn rơi vào mùa nắng). Tuy nhiên, hiện chưa có quy trình nào xử lý măng cụt ra bông ổn định. Từ các kết quả nghiên cứu nêu trên và từ thực nghiệm, các biện pháp tổng hợp sau đây được khuyến cáo để hạn chế hiện tượng xì mủ, sượng trái đối với măng cụt chính vụ như sau:
– Biện pháp được nhà vườn áp dụng và hiệu quả cao là áp dụng khấc vỏ thân cây (xiết gốc cây): giải pháp này khá hữu hiệu trong việc hạn chế hiện tượng mủ trên trái, giai đoạn cây cho trái, nếu có mưa thì nên khấc vỏ thân để mạch nhưa rỉ ra ngoài. Chiều rộng của vết khấc từ 0,5-0,8cm. Chỉ khấc phần vỏ, không chạm vào phần gỗ trong thân, vết khấc cách mặt đất 1m, chỉ cần khấc 1 đường. Thời điểm khấc vỏ thường là vào buổi chiều hoặc là trước mưa. Mục địch là tận dụng mưa để rửa trôi mạch nhựa.
– Giữ độ ẩm đất ổn định dưới 50% trong giai đoạn trái măng cụt 1 tháng trước thu hoạch đến khi thu hoạch bằng cách phủ bạt lên liếp, giữ mực nước trong mương vườn cách mặt liếp ít nhất 60cm.
– Phun trực tiếp lên trái dung dịch CaCl2, nồng độ 2%, liều lượng 6 lít/cây (đối với măng cụt từ 18 đến 20 năm tuổi), phun 4 lần, mỗi lần cách nhau 10 ngày, bắt đầu từ tháng thứ ba sau khi đậu trái. Hằng năm nên bón vôi cho cây với liều lượng khoảng 50 kg/công.
– Phun ngừa các bệnh trên trái bằng các thuốc gốc đồng.
– Tránh làm trái bị va chạm mạnh khi thu hoạch, vận chuyển.
– Có thể xử lý cho cây ra đọt non sớm đồng loạt, thu hoạch quả trước mùa mưa cụ thể là xử lý măng cụt ra bông sớm vào tháng 11 để thu hoạch trong tháng 4 dương lịch (giai đoạn chín hoàn toàn rơi vào mùa nắng).Tuy nhiên, giải pháp này chưa được áp dụng nhiều vì chưa có quy trình nào xử lý măng cụt ra bông ổn định.
- Phun ngừa chích hút định kỳ bằng bộ sản phẩm chuyên trị côn trùng chích hút: phuy 200-300 lít 1 Chai Hello One 370SC Nexus + 1 chai Thấm sâu Nexus, quản lý triệt để vấn đề côn trùng chích hút gây xì mủ trái
